Deze website maakt gebruik van cookies

Deze website gebruikt cookies. Door gebruik te maken van deze website, geef je aan akkoord te zijn met het gebruik van cookies.

Sluiten

5 voorwaarden voor een professionele cultuur op school

Al eerder schreef ik dat vertrouwen een belangrijke voorwaarde is om op school een professionele cultuur te creëren. Als er geen vertrouwen is tussen de leraren onderling of in jou als schoolleider of als omgekeerd jij als schoolleider geen vertrouwen hebt in je team van leraren dan is het werken aan een professionele cultuur net zoiets als trekken aan een dood paard. Dat gaat niet lukken. In mijn eerder verschenen blog “werken aan vertrouwen” heb ik je al enkele handvatten aangereikt hoe jij kunt werken aan het vertrouwen in jouw school. Ook Hans Galenkamp schrijft in zijn artikel “Zo kom je tot een professionele cultuur” over de zijns inziens belangrijke voorwaarden om te werken aan een professionele cultuur op school. In mijn blog ga ik dieper in op andere voorwaarden die ik van belang vind en die vooral de nadruk leggen op jouw rol als schoolleider in dit proces.
Want als het gaat om het creëren van voorwaarden om het werken in een professionele cultuur mogelijk te maken kun jij als schoolleider eenvoudig jouw rol en verantwoordelijkheid pakken.

Voorwaarde 1: Tijd

Het werken aan een professionele cultuur kost tijd. Tijd die nodig is om het accent te leggen op het doorlopend verbeteren van de onderwijskwaliteit op school. Het gebrek aan tijd wordt door veel leraren ervaren als een belangrijke stress en werkdruk verhogende factor. Toch zul je als schoolleider tijd voor je leraren moeten maken zodat zij de tijd hebben om bijvoorbeeld met de collega’s op de eigen school lessen voor te bereiden en te evalueren. Tijd om actief te zijn in netwerken met leraren van andere scholen om samen te praten en te evalueren en zo het onderwijs van morgen weer een impuls te kunnen geven. In Nederland wordt relatief veel tijd gestopt in het primaire proces. Leerlingen in Nederland krijgen veel meer lesuren dan leerlingen op scholen bijvoorbeeld in Finland. En toch staat het onderwijs in Finland veel hoger aangeschreven dan het Nederlandse Onderwijs. Ik ben er een voorstander van dat scholen zelf veel meer vrijheid krijgen om te bepalen hoeveel les zij willen geven. Excellente scholen mogen dit al wel. Waarom zij wel? Hopelijk haalt een lopende motie in de Tweede Kamer het om leraren minder les te laten geven zodat zij de vrijkomende tijd kunnen benutten voor wat ik hierboven schreef: collegiaal overleg en onderwijsontwikkeling.

Voorwaarde 2: Wisselen van werkplek

In Nederland is het een veel voorkomend verschijnsel dat leraren en ook schoolleiders gedurende langere tijd actief zijn op dezelfde school. Onderzoek heeft nadrukkelijk aangetoond dat deze leraren en schoolleiders hun eigen ontwikkeling in de weg staan. Daardoor stagneert vaak ook de schoolontwikkeling. Om te kunnen leren van andere leraren en van andere scholen ben ik een voorstander van het regelmatig wisselen van werkplek. Dat maakt je fris en geeft ruimte tot ontwikkeling.

Voorwaarde 3: Professionalisering

Nederlandse scholen krijgen veel geld om de professionalisering van leraren en schoolleiders te stimuleren. De Lumpsum biedt mogelijkheden te over om creatief met de beschikbare middelen om te gaan. Toch zie ik vaak dat geld dat eigenlijk bestemd is voor de leraren daar niet terecht komt. Wat zou het een mooie oplossing zijn als de overheid heel gericht scholen of besturen gaat ondersteunen die willen werken aan het realiseren van een professionele cultuur op school.  Dat kost geen extra geld maar vraagt alleen een herverdeling van de beschikbare middelen.

Voorwaarde 4: Beloning voor de ontwikkeling van leraren

Ondanks de al genoemde Lumpsum is er weinig of geen ruimte in de middelen van de scholen om leraren die dat verdienen extra te belonen. De huidige beloningsstructuur biedt simpelweg geen of weinig prikkels voor een extra beloning voor leraren. Een jaarlijkse periodiek tot je aan het einde van je salarisschaal komt is de enige stimulans. Ik vind dat leraren die zich extra professionaliseren en ontwikkelen daarvoor op zijn minst erkenning en eigenlijk ook een waardering zouden moeten krijgen. Een eigentijds beloningspakket bestaande uit geld, professionele ruimte en tijd zou hierin mooi passen.

Voorwaarde 5: Geen top-down interventies

Een professionele cultuur op school leidt tot een structurele en substantiële verbetering van de kwaliteit van het onderwijs. Daar passen geen externe interventies meer in. Wel het vertrouwen dat de dingen die gebeuren goed zijn en echt bijdragen aan een kwaliteitsimpuls. Dat geldt evenzeer voor de rol van bestuurders. Laat scholen vrijer dan ze nu zijn in het werken aan een eigen en passende oplossing. Het van bovenaf opleggen van eisen draagt daar echt niet toe bij.

Een professionele cultuur op school is voor mij dé sleutel tot beter onderwijs. Als school of schoolleider dit niet omarmen betekent automatisch dat leerlingen de dupe zijn omdat het structureel, planmatig en doelgericht werken aan de kwaliteit van het onderwijs dan niet van de grond komt. Een situatie die veel schoolleiders zullen herkennen. Gewoon omdat het in de praktijk zo is. En het kan niet zo zijn dat het werken in ene professionele cultuur niet van de grond komt omdat leraren dit tegenhouden of simpelweg niet willen.

Daarom zou het goed zijn als de Onderwijsinspectie in haar toezicht ruimte zou maken voor het beoordelen van de verbetercultuur op scholen. Dat zou mooi passen naast het beoordelen van de kwaliteitscultuur op een school. Alleen al het feit dat de inspectie met scholen en besturen in gesprek zou gaan over de aanwezigheid van een verbetercultuur op school kan al leiden tot een ontwikkeling in deze richting. De inspectie kan scholen en besturen daarin ondersteunen en stimuleren. Als steeds meer scholen werken in een professionele cultuur breekt voor de scholen die dat nog niet doen vanzelf het moment aan dat niet mee doen geen optie meer is.

Ik zet me in en blijf me inzetten om met schoolleiders en leraren te werken aan een professionele cultuur op school. Wil jij hierover eens met mij in gesprek? Klik dan op onderstaande button en maak een afspraak!