Deze website maakt gebruik van cookies

Deze website gebruikt cookies. Door gebruik te maken van deze website, geef je aan akkoord te zijn met het gebruik van cookies.

Sluiten

Werken aan een professionele cultuur

Ik ben er van overtuigd dat nog veel Nederlandse scholen stappen kunnen zetten als het gaat om het creëren van een professionele cultuur. Dat is ook niet zo eenvoudig want er is nogal wat nodig om zo’n cultuur te maken: alle leraren moeten er van overtuigd zijn dat ze in zo’n cultuur willen werken.

De schoolleiding moet iedere dag het goede voorbeeld geven en er moet sprake zijn van een zodanige organisatie van de school dat verbeteren mogelijk is. Ook moeten alle medewerkers beschikken over de vaardigheden om samen te verbeteren.

Overtuiging

Uiteindelijk is het team verantwoordelijk om de keuze te maken om in een professionele cultuur te gaan werken. Als deze keuze door de schoolleider wordt afgedwongen dan kun je nu stoppen met dit te proberen. Simpelweg omdat het niet gaat werken. Je mag en kunt als schoolleider wel bepaalde verwachtingen hebben van je leraren. Dat doet de maatschappij immers ook? Hoe kun je van je leerlingen verwachten dat ze dag in dag uit leren als de leraren zelf dat niet doen?

Een team zal een keuze maken voor een professionele cultuur als ze zien of ervaren dat andere scholen die al met zo’n cultuur werken structureel het onderwijs voor hun leerlingen verbeteren en dat leraren op zo’n school met meer plezier werken. Als leraren dit zien zal dat hen de overtuiging geven om ook te starten met het werken aan een professionele cultuur.
Maar er is meer voor nodig om daar mee door te gaan.

Om door te gaan moeten leraren ervaren en zien dat het werkt. Dat bereik je niet alleen door “er mee aan de slag te gaan”. Dat krijg je niet door er over te praten maar vooral door het te doen. Door samen doelen te bepalen, door samen lessen voor te bereiden en te geven en door samen feedback te geven en te krijgen op deze lessen.

Dit doen houdt ook in dat leraren gezamenlijk concrete problemen oppakken en experimenteren en onderzoeken wat goed werkt. En vooral dat datgene wat werkt een groot effect heeft op de leerlingen. Als een team dat eenmaal ervaart, dan gaan ze dat delen. Met andere scholen die ook aan de slag willen met het creëren van een professionele cultuur.

Voorbeeldgedrag

Misschien weten jullie al dat ik vertrouwen een onontbeerlijke waarde vind voor een schoolleider. Om in een professionele cultuur te werken is vertrouwen een essentiële voorwaarde. Onderling vertrouwen is cruciaal en zonder vertrouwen zou ik niet eens de moeite nemen om aan het creëren van een professionele cultuur te beginnen.

Als leraren elkaar of hun schoolleider niet vertrouwen of te onzeker zijn om anderen om feedback te vragen dan zullen ze zich nooit kwetsbaar op durven te stellen. En zonder de bereidheid om feedback te vragen en om te reflecteren op het eigen handelen komt de gewenste verbetering echt niet van de grond. Vertrouwen opbouwen doe je door samen aan de slag te gaan en te ervaren dat samenwerken helpt.

Hoe je als schoolleider eenvoudige stappen kunt zetten in het creëren van vertrouwen op jouw school, lees je in mijn blog “Bouwen aan vertrouwen” Klik hier om dat blog te lezen.

Vertrouwen

Behalve vertrouwen is vooral de rol als schoolleider van groot belang om een professionele cultuur te creëren. Want een schoolleider speelt op een aantal manieren een cruciale rol in dit proces. Allereerst is het van essentieel belang dat de schoolleider de richting aangeeft. Hij formuleert samen met het team ambitieuze doelen en ontwikkelt een onderwijskundige visie op kind en ontwikkeling en een breed gedragen idee hoe een goed aanbod voor de leerlingen er uit moet zien.

Daarbij heeft een schoolleider oog voor de populatie leerlingen in de omgeving waar de school staat. Een andere rol die de schoolleider heeft in het creëren van een professionele cultuur is het zorgen voor ruimte en tijd voor de leraren. Ruimte en tijd om te werken aan verbeteringen van het onderwijs. Hoe een schoolleider dat doet geeft vaak al een indicatie hoe belangrijk hij een professionele cultuur nu werkelijk vindt. Ruimte en tijd maken kan bijvoorbeeld door te snijden in het aantal vergaderingen, door minder administratieve eisen te stellen.

Door groeps- en handelingsplannen overboord te gooien, door de administratie te vereenvoudigen. Zo ontstaat er ruimte voor de leraren om samen te verbeteren. De ruimte die ontstaat gunt de schoolleider zijn leraren ook omdat de leraren immers uitwerken hoe de gezamenlijke doelen het beste gerealiseerd kunnen worden.

Een laatste belangrijke rol voor de schoolleider in dit proces is om het team scherp te houden op de kwaliteit van het aanbod van de school. Dat doet hij door minimaal 40% van zijn tijd te besteden aan het primaire proces: door lessen te bezoeken, door met leerlingen te praten en door teamsessies van leraren bij te wonen. Op basis van wat hij in de praktijk ziet kan een schoolleider gerichte feedback geven en coachen op effectief samenwerken en daarnaast ook individuele leraren ondersteunen bij het versterken van hun vaardigheden.

Werken aan een professionele cultuur

Om als schoolleider samen met je leraren het onderwijs te verbeteren hebben je leraren dus tijd en ontwikkelingsmogelijkheden nodig. Minimaal twee dagdelen per week hebben de leraren nodig om samen doelen te stellen, om samen verbeteracties te bedenken en te ondernemen, om onderzoek te doen naar hun eigen onderwijspraktijk, om samen lessen voor te bereiden en elkaars lessen te bezoeken, om elkaar feedback te geven enzovoorts.

Tijd is een  belangrijke factor maar ontwikkelingsmogelijkheden mogen in dit proces zeker niet onderschat worden. Hiermee bedoel ik mogelijkheden voor leraren om zich te kunnen ontwikkelen in rollen zoals bijvoorbeeld vak-expert, coach of schoolleider. Kansen om zich te kunnen ontwikkelen zijn erg belangrijk voor leraren. Het feit dat veel leraren al snel afhaken en een baan buiten het onderwijs zoeken heeft naar mijn mening hier alles mee te maken.

Het onderwijs zoals het nu is biedt aan leraren te weinig mogelijkheden tot ontwikkeling.
Ook vaardigheden van leraren zijn van belang om een professionele cultuur te creëren. Vaardigheden zoals het zelf kunnen stellen van scherpe doelen voor de leerlingen en de vaardigheid om de voortgang van die doelen te kunnen evalueren. Het jarenlang extern opleggen van doelen, toetsen en methoden heeft deze vaardigheid bij de Nederlandse leraar niet bepaald ontwikkeld. Er waren simpelweg te weinig stimulansen om hier iets mee te doen.

Daarnaast is het geven en ontvangen van feedback een belangrijke vaardigheid voor de leraren. Zoals ik al schreef: dit is essentieel om in een team vertrouwen op te bouwen. En vertrouwen is weer onontbeerlijk om een professionele cultuur te creëren.

Ook de schoolleider zal vaardigheden dienen op te bouwen: naast de twee vaardigheden die leraren al moeten verwerven zijn dat met name onderwijskundig leiderschap en het weglaten van verspilling van tijd op school aan zaken die niets met het primaire proces te maken hebben.

Voorwaarden

Als aan bovengenoemde voorwaarden wordt voldaan kan iedere school in Nederland werken aan het creëren van een professionele cultuur. Ik ken verschillende scholen die al forse stappen hebben gezet in deze voorwaarden en daarmee in het realiseren van ene professionele cultuur in de school. Om het Nederlandse onderwijs in zijn totaliteit te verbeteren is meer nodig dan een beperkt aantal scholen die deze stappen zetten naar een professionele cultuur.

In het belang van de totale onderwijskwaliteit is het nodig dat alle scholen de stap naar een professionele cultuur maken. Zo’n systeemomslag vraagt niet alleen iets van scholen, maar van het hele stelsel van beleid en toezicht. Dus ook de overheid zal hierin haar verantwoordelijkheid moeten nemen.

Wil jij werken aan een professionele cultuur of wil je daar eens over verder praten? Klik op de button hieronder en maak een afspraak met mij.